|
50 سال ديپلماسي ايران در به رسميت شناختن آرم اختصاصي به جاي صليب سرخ
كريم ميمنت نژاد
در اواسط قرن نوزدهم كه علامت صليب سرخ براى يك سازمان بين الملل انتخاب شد به جنبه مذهبى آن توجه نشده بود. كشور عثمانى هم آن زمان مايل بود به اين مؤسسه جهانى بپيوندد. اما گفتند چون علامت اين تشكيلات صليب است ما به عنوان مسلمان نمى توانيم علامت مسيحيان را بپذيريم. در نتيجه علامت هلال را كه علامت پرچم عثمانى بود به رنگ سرخ پيشنهاد كردند.
كشورهاى اقمار عثمانى كه بعد ازجنگ جهانى اول ازآن جدا شدند نيز با همين استدلال علامت هلال سرخ با زمينه سفيد را پيشنهاد كردند . اما كشور ايران هر چند ازمدتها پيش مقاوله نامه صليب سرخ را پذيرفته بود ولى مدتى طول كشيد تا رسماً به اين جمعيت پيوست. علت اين تأخير آن بود كه دولت ايران مايل نبود علامت صليب سرخ يا هلال احمر را بپذيرد. تا آن زمان تنها دو علامت مورد قبول قرار گرفته بود و هر دولتى براى عضويت در جمعيت مى بايست يكى از اين دو علامت را مىپذيرفتند. دولت ايران در عين حال كه استدلال عثمانى ها را در نپذيرفتن علامت صليب سرخ به جهات مذهبى پذيرفته بود، علامت هلال را هم بنا به پاره اى جهات ملى نمى پذيرفت زيرا قبول آن تلويحاً به منزله آن بود كه پيشوايى عثمانى ها را پذيرفته است و چون دولت ايران نمى خواست وابسته عثمانى قلمداد شود پذيرش علامت هلال را مخالف با استقلال فكرى مردم ايران تشخيص داد. بنابر اين پرچم خود را كه شير و خورشيد بود پيشنهاد كرد. در برابر اين پيشنهاد ابتدا مقاومت شد زيرا اين علامت سومى بود كه آن را اضافى مى دانستند و مدت ها طول كشيد تا دولت ايران توانست نظر خود را به جامعه جهانى بقبولاند . سرانجام در سال 1908 اين علامت به عنوان علامت سوم پذيرفته شد و رسميت بين المللى پيدا كرد. بعد ها هم كليه فعاليتهاى جمعيت در سراسر جهان با اين سه علامت همراه شد و اين سه نقش در كنار هم قرار گرفت و در مكاتبات هم چاپ شد.
» در هر جلسه كنفرانس بين المللى صليب سرخ كه تشكيل مى شد نمايندگان برخى كشورها مى گفتند كه دو علامت هم زياد است و همه بايد يك علامت را بپذيرند و نمايندگان كشورهاى اسكانديناوى پيشنهاد مى دادند كه علامت شير و خورشيد چون اختصاص به يك كشور دارد بهتر است برداشته شود و دولت ايران علامت صليب يا هلال را بگيرد كه دولت ايران در برابر اين نظرات به هر ترتيب مانع تصويب پيشنهاد دهندگان مى شد«)1(
در مورد اين كه چرا دولت ايران در دوران قاجار نمى توانست علامت هلال را بپذيرد، مقاله اى از آقاى دكتر خزايى به برررسى اين موضوع پرداخته كه قسمت هايى از آن را در اينجا مى آوريم:
» نشان شير و خورشيد بر پرچم ايران در تمام دوره صفوى و عصر قاجار نشان مذهب تشييع در مقابل نشان هلال عثمانى كه نشان مذهب تسنن بود شناخته مى شد.«)2(
بر افراشتن بيرق هاى مزبور در پايتخت دوكشور گاه باعث بروز تنش و درگيرى مى شد. در نخستين سال هاى حكومت ناصرالدين شاه يعنى از ذيقعده 1268 قمرى تا شوال 1270 قمرى يكى از طولانى ترين جنگ هاى بيرق بين ايران و عثمانى درگرفت كه بر اثر آن روابط سياسى ايران و عثمانى رو به تيرگى گذاشت و به نقطه اى رسيد كه سفارت ايران در اسلامبول تهديد شد. اما بعد ها طرفين به توافق رسيدند كه تنها در مناسبت ها و اعياد ملى يا مذهبى مشترك بين دو كشور سفارتهاى دو كشور اجازه بر افراشتن بيرق هايشان را داشته باشند.)3( اقداماتى از اين قبيل باعث شده بود كه ايران نمىتوانست از هلال ماه كه نشان ملى عثمانى ها بود و در فضاى سياسى آن روز معنى حاميت معنوى عثمانى را داشت، استفاده كند.
در كنفرانس جهانى صليب و سرخ كه در سال 1906 در ژنو برگزار شد، نماينده ايران صمدخان ممتاز السلطنه طى نطقى اظهار داشت با اينكه صليب مذهبى مورد احترام آيين اسلام است و نبايد ذره اى بى احترامى نسبت به صليب عيسى كرد اما به دليل پاره اى ملاحظات تاريخى و از آنجا كه سابقاً صليب علامت جنگ و جهاد با ممالك اسلامى بوده شايد اثر سويى در بين مسلمانان داشته باشد و اينان پذيراى خدمات بهداشتى و امداد رسانى تحت پرچم صليب و سرخ نشوند، بنابراين درخواست كرد كه اجازه داده شود كشور ها علامت ملى خود را داشته باشند. اين تلاش ممتاز السلطنه در حفظ حقوق مسلمانان و دولت عثمانى باعث شد منيرپاشا سفير كبير عثمانى در پاريس شخصاً به حضور ممتاز السلطنه رفته و قدردانى نمايد. و سلطان عثمانى پيام تشكر و قدردانى براى وى ارسال كند، در حالى كه در آن برهه بر سر مسايل مرزى مجادلات پر تنشى بين دو كشور جارى بود. اما با وجود اين مناقشات نماينده ايران نه تنها با هلال ماه ابراز خصومت نكرد بلكه پايمردى و تلاش وى باعث شد هلال احمر جزء پرچم هاى امداد رسانى بين المللى شود، در حالى كه مى توانست فقط بر روى شيروخورشيد سرخ تاكيد كند. ميرزا نصرا... مشير الدوله وزير امور خارجه وقت در نامه اى به رضا ارفع الدوله از اقدام ممتاز السلطنه در حفظ حقوق مسلمانان و دول عثمانى تقدير كرده و مى نويسد: » ممتاز السلطنه نظر به جامعيت اسلام و ... در واقع عصبيت كامل بروز داده است... «)4(
به دليل حضور قوى و توانمند ممتاز السلطنه در آن كنفرانس وى به عنوان نماينده مسلمانان و تنها نماينده كشورهاى آسيايى در كمسيون تدوين اساسنامه جديد و نهايى كنفرانس ژنو برگزيده شد. قرار گرفتن نشان هاى شيروخورشيد سرخ و هلال احمر در كنار صليب سرخ بر پرچم سازمان هاى امداد رسانى بين المللى در اين كمسيون تصويب شد.
عضويت ممتاز السلطنه در كمسيون تدوين قرارنامه جديد باعث شد فصل 18 قرارنامه كه مربوط به استفاده از علامت صليب و سرخ بود، تغيير يابد و هلال احمر و شيروخورشيد سرخ نيز به نشان هاى پرچم هاى سازمان هاى امداد رسانى اضافه شوند. در چنين شرايطى نماينده پرتلاش ايران در كنفرانس صليب و سرخ سال 1906 ژنو به رغم ميل برگزار كنندگان كنفرانس موفق به ثبت و قبولاندن هلال احمر و شير و خورشيد سرخ به ديگر اعضاى كنفرانس شد. متأسفانه اين پيروزى ديپلماسى ايران در تاريخ نويسى پهلوى ناديده ماند. زيرا اساس تاريخ نويسى پهلوى اول بر تخطئه وجوه مثبت ديپلماسى دوره قاجار بود.
چندين سند از اين ديپلماسى ايران در آرشيو وزارت امور خارجه باقى است كه خالى از لطف نيست برخى از آنها را اينجا بياوريم:
!!!
نامه صمدخان ممتاز السلطنه به مشيرالدوله در سال 1324 قمرى مطابق با سال 1285 شمسى:
» البته خاطر مبارك مسبوق است كه از اقل بناى انجمن خيريه صليب احمر يعنى از سال 1876 مسيحى علامت اين انجمن كه بايد هنگامه جنگ از شر دشمن در امن و امان شده و مشغول خدمت مجروحين و مرضى بشود و قشون دولى كه در جنگ هستند بايد انجمن مزبور را محترم و مقدس بدارند هميشه صليب احمر بوده است در ثانى هم كه دول ديگر شركت در قرار نامه آن كرده اند تمام شرايط آن را اعم از آن علامت و غيره قبول نموده اند حتى دولت عليه هم كه در سال 1874 شركت قرار داد مزبور را قبول و امضاء كرده است در باب علامت صليب سرخ امتناعى نفرموده و علامت مزبور را هم با كليه قرار نامه قبول كرده است دولت عثمانى همين معامله را كرده ولى در شروع جنگ آخر خود با روسها به دولت روس اعلان كرده كه نمى تواند صليب احمر را علامت مريضخانه هاى خود قرار بدهد
دولت روس در آن موقع به جز قبول،چاره اى نداشت ولى به ملاحظه شركت به قرار نامه صليب احمر دول ديگر دولت عثمانى را حالا هم مجبور بر استعمال علايم صليب احمر مى دانند در كونفرانس لاهى مأمورين دولت عليه و دولت عثمانى و سيام وقتى كه مذاكره مطالبى شد كه مى خواسته در آن با بها مندرجات قرارنامه صليب احمر را سرمشق قرار بدهند اظهار كرده بودند كه دول ما به شرط استعمال علايم مخصوص خودشان اين مسايل را قبول خواهندكرد ولى چون دست به بناى قرار نامه سابق نمى زند و كونفرانس لاهى مأمور و مجاز به تغييرات آن نبوده فهذا موقع اظهار اين مسئله نرسيده بود و به بعضى از آنها ايراد كردند. و حالا در كونفرانس ژنو هم مى گفته كه مأمورين بعضى از دول كه دولتشان سالهاى قبل قرارنامه صليب احمر را قبول و امضاء كرده بودند.
از ما وقع و تعهدات دولت خودشان بى اطلاع بودند كه در آن مجلس آن قسم اظهارات كردند بهر صورت اين مسئله علامت صليب احمر هم يكى از مسائلى بود كه در نقشه كار ملفوف راپورت نمره 373 كه عرض شده قلمداد كرده بودند ولى معلوم است كه تمام دول فرنگ بقاى علايم مزبور را طالب بودند فقط دولت انگليس تكليف كرد كه عوض علامت چهار پرخاچ علامت پنج پرى بگذارند كه از علامت مذهبى بودن خارج بشود اما به غير از دو سه نفر كه چاكر و همراهان چاكر بودند حمايت بر اظهار مأمور انگليس نكرده و كونفرانس با كثرت آرا اين تكليف را رد كرده و گفت كه اين علامت علامت مذهبى نيست و در قرار نامه هم نوشته خواهد شد كه محض ملاحظه خاطر دولت سويس كه مربى اين عمل خيريه است بيرق آن را علامت اين انجمن قرار داده اند و چون حالا تمام ملل اين علامت را شناخته و استثنا بر آن شده اند تغيير آن اسباب اشكالات خواهد شد.
آنچه مأمورين ژاپون و سيام بود از طرف دولت خودشان اظهار كردند كه اين علامت را به همان ملاحظات مذهبى نبودن آن قبول دارند مأمور دولت چين گفت كه همين ملاحظات را به دولت خودش تلگراف كرده و دستور العملى خواسته است )در ثانى قبول كردند( چاكر هم با وجود اينكه بر حسب اصرار كونفرانس تلگرافاً دستور العملى خواسته و هنوز به زيارت نايل نشده بود اين موقع را غنيمت دانسته براى رفع اشتباهى كه سالها مقصود داشت پا شده نطقى كرده كه اجمالش در صورت مجلس لفى نمره 3 صفحه 19 مسطور است و بعد از اظهار اينكه چاكر هم مراتب را بعرض اولياى دولت عليه رسانيده و منتظر دستور العمل است گفت كه مسئله مذهبى بودن علامت صليب را نبايد اسباب اشكالاتى دانست كه دول مسلمان در قبول و استعمال آن دچار مى شوند چرا كه صليب مذهبى مخصوصاً موافق آيين اسلامى محترم است و بر خلاف آنچه مشهور شده است. موافق دين نبوى )ص( كسى حق آن نيست كه ذره اى بى احترامى به صليب عيسى بنمايد بلكه اشكالات مزبوره در ملاحظات تاريخى و پاره اى اسباب ديگر توليد شده اند و البته حضار محترم كه همگى از اشهر عالمين هستند مى دانند كه بد بختانه اسلاف ماها در ايام جهالت صليب را هميشه علامت صلح و صفا نكرده اند و مخصوصاً آنرا چون علامت جنگ و جهاد بر عليه مسلمانها داخل ممالك مسلمان كرده اند و اگر چه دول مسلمان شخصاً باين مطالب حالا اهميتى نمى دهند و نور تربيت اين مسائل را اذهان عمومى دور نموده و ياد آنها را مايه تأسف عمومى كرده است ولى بدبختانه در ميان افراد ناس هنوز ياد سوء استعمال اين علامت مقدس باقى است و انشاالله آنهم بتدريج رفع خواهد شد.
از ما وقع و تعهدات دولت خودشان بى اطلاع بودند كه در آن مجلس آن قسم اظهارات كردند بهر صورت اين مسئله علامت صليب احمر هم يكى از مسائلى بود كه در نقشه كار ملفوف راپورت نمره 373 كه عرض شده قلمداد كرده بودند ولى معلوم است كه تمام دول فرنگ بقاى علايم مزبور را طالب بودند فقط دولت انگليس تكليف كرد كه عوض علامت چهار پرخاچ علامت پنج پرى بگذارند كه از علامت مذهبى بودن خارج بشود اما به غير از دو سه نفر كه چاكر و همراهان چاكر بودند حمايت بر اظهار مأمور انگليس نكرده و كونفرانس با كثرت آرا اين تكليف را رد كرده و گفت كه اين علامت علامت مذهبى نيست و در قرار نامه هم نوشته خواهد شد كه محض ملاحظه خاطر دولت سويس كه مربى اين عمل خيريه است بيرق آن را علامت اين انجمن قرار داده اند و چون حالا تمام ملل اين علامت را شناخته و استثنا بر آن شده اند تغيير آن اسباب اشكالات خواهد شد.
آنچه مأمورين ژاپون و سيام بود از طرف دولت خودشان اظهار كردند كه اين علامت را به همان ملاحظات مذهبى نبودن آن قبول دارند مأمور دولت چين گفت كه همين ملاحظات را به دولت خودش تلگراف كرده و دستور العملى خواسته است )در ثانى قبول كردند( چاكر هم با وجود اينكه بر حسب اصرار كونفرانس تلگرافاً دستور العملى خواسته و هنوز به زيارت نايل نشده بود اين موقع را غنيمت دانسته براى رفع اشتباهى كه سالها مقصود داشت پا شده نطقى كرده كه اجمالش در صورت مجلس لفى نمره 3 صفحه 19 مسطور است و بعد از اظهار اينكه چاكر هم مراتب را بعرض اولياى دولت عليه رسانيده و منتظر دستور العمل است گفت كه مسئله مذهبى بودن علامت صليب را نبايد اسباب اشكالاتى دانست كه دول مسلمان در قبول و استعمال آن دچار مى شوند چرا كه صليب مذهبى مخصوصاً موافق آيين اسلامى محترم است و بر خلاف آنچه مشهور شده است. موافق دين نبوى )ص( كسى حق آن نيست كه ذره اى بى احترامى به صليب عيسى بنمايد بلكه اشكالات مزبوره در ملاحظات تاريخى و پاره اى اسباب ديگر توليد شده اند و البته حضار محترم كه همگى از اشهر عالمين هستند مى دانند كه بد بختانه اسلاف ماها در ايام جهالت صليب را هميشه علامت صلح و صفا نكرده اند و مخصوصاً آنرا چون علامت جنگ و جهاد بر عليه مسلمانها داخل ممالك مسلمان كرده اند و اگر چه دول مسلمان شخصاً باين مطالب حالا اهميتى نمى دهند و نور تربيت اين مسائل را اذهان عمومى دور نموده و ياد آنها را مايه تأسف عمومى كرده است ولى بدبختانه در ميان افراد ناس هنوز ياد سوء استعمال اين علامت مقدس باقى است و انشاالله آنهم بتدريج رفع خواهد شد.
اين نطق چاكر خيلى اسباب تحسين شد و اغلب مأمورين كه واقعاً اشخاص عالم بودند دست زده و احسن گفته و صداى راست است راست است از هرطرف بلند شد اين بود كه بعد از وصول دستور العمل روز قبلى امضاى قرار نامه باز چاكر در ضمن مذاكره تجديد مطلب كرده وگفت كه دولت عليه بهمان ملاحظاتى كه ميدانيد قرارنامه جديد را باستثناى فصل )18( كه راجع به استعمال علامت صليب احمر است. قبول و امضاء خواهند كرد و همين طور هم امضاء كرد و لى وجود مأمور عثمانى كه مى توانست با چاكر همراهى نمايد و با اينكه تمام دول غير رسمى از ژاپون و چين و سيام و غيره همگى صليب احمر را قبول كردند چاكر به انجام و استثناى اين شرط موفق شد ديگر حالا كسى نمى تواند ايرادى بكند و دولت عليه مختار است كه از حالا قدغن بفرمايد كه اداره صحه ايران بيرق خود را شير و خورشيد سرخ روى پرده سفيد قرار بدهد.
خدمت ديگر هم كه كرده اين است كه چنانكه از صورت مجلس لفى )نمره 3 صفحه 22( معلوم است از مسايلى كه مى بايست حل بشود يكى هم اين بود كه آيا با بيرق صليب احمر بيرق دولتى خودشان را هم دول بايد بالاى مريضخانه هاى خودشان نصب بكنند يا خير بعضى اين فقره را قبول داشته و بعضى قبول نمى كردند و مى گفتند كه همان يك بيرق صليب احمر كافى است و چون هنوز دستور العمل چاكر در موقع گفتگوى اين مسئله نرسيده بود و تكليف معلوم نبود لهذا چاكر محسنات بودن بيرق دولتى را بيان كرد و فوراً بعد از اظهارات چاكر كونفرانس اين فقره را قبول و تصديق نموده اميدوار است كه انشا ا... تعالى خدمات چاكر جان نثار مقبول خاطر مبارك بشوند.«
!!!
متن نامه و اصل نسخه صمدخان ممتاز السطنه وزير مختار ايران در پاريس به مشيرالدوله در 1324 قمرى
]آرم شير و خورشيد[
1324 26 شهر جمادى الاول
»چون دولت عثمان در اين كونفرانس ما~مور نداشت خيلى اثر بد كرد و هر چه ايراد بود دولت عثمانى را در غياب مخاطب قرار داده و مثل مى گشيدند مخصوصاً در مسئله استعمال بيرق هلال در جنگ روس با وجود سابقه شركت بلا استثنايى عثمانى بشرايط قرارنامه صليب احمر يكى هم چنانچه خاطر مبارك البته مسبوق است اغلب فرنگى ها خيلى نسبت هاى بد به مسلمانان مى دهند از جمله هميشه مينويسند و مى گويند كه مسلمانها خصوصاً عثمانى ها صليب عينى را تكفير مى كنند و غيره اين است كه در كونفرانس در مواقع بد هميشه از دولت عثمانى ها اسم مى بردند خصوصاً مامورين دول بالكان و در جند موقع جون مقصود از عثمانى كليه اسلام بود چاكر جواب هاى بقاعده ميداد و رفع اشتباه مى كرد جناب منير پاشا سفير كبير عثمانى مقيم پاريس هم اين فقرات را شنيده بود و چند روز قبل در عرض شد كه مدعو بوديم آمد از چاكر خيلى اظهار امتنان كرد و گفت شرط مسلمانى روبعمل آورده ايد و شما را تبريك نى كنم.
و خيلى اظهار تعجب و تأسف ميكرد كه دولت عثمانى در همچون كونفرانس نماينده نداشته است. و اگر چه اين فقره بطور غير رسمى و در ضمن صحبت دوستانه با مأمورين خارجه در كونفرانس شد ولى محض اطلاع خاطر مبارك عرض مى كند كه چون بعضى ها خيلى اصرار در اثبات اين مى كردند كه بيرق صليب احمر علامت مذهبى ها نيست و فقط محض خاطر دولت سويس آنرا قبول كرده اند لهذا چاكر روى در جواب آنها گفته كه البته حرف شما خيلى صحيح است ولى مى دانيد كه در اقل بناء، مقبول اين علامت اگر دولت سويس عوض خاچ روى بيرق خود چيز ديگرى مثلاً شكل خيلى داشت البته هيچ كس به اين خيال نيفتاده و بيرق سويس را علامت انجمن خيريه قرار نمى داد. معلوم است همه تصدق حرف را كردند محض اطلاع خاطر مبارك عرض شد.«
!!!
متن نامه و اصل نسخه مكاتبات سفير ايران در لاهه در مورد علامت مخصوص مريضخانه هاى ايران:
]آرم شيروخورشيد[
سفارت اعليحضرت شاهنشاه ايران
در لاهه
28 شهر شعبان 1322
نمره 99
»بزيارت تعليقه مورخه 6 شعبان نمره 346 مبنى بر قبولى تكليف قوانين فرانسه بتوسط سفارت آندولت معافى كشتى هاى صليب سرخ از حقوق معموله و احترامات آنها را در ايام جنگ از دولت عليه استدعا كرده اند.
مايل آمد و خادمه در موقع شروع مذاكرات در كونفرانس راجع به اين مسائل كه چهارماه ديگر متشكل خواهد شد و دستورالعمل وزارت جليله خارجه را بموقع اجرا خواهد گذاشت از قراريكه وزير امورخارجه اظهار داشت دعوت نامه على الرسم بتوسط سفارت هولند بدولت عليه فرستاده شده است.
در مقابل صليب سرخ دول خارجه كه اين حقوق و شرف آنها حقاً داده مى شود دولت عليه علامتى براى مربضخانه هاى نظامى خواه در وقت جنگ و خواه در ايام صلح ندارد و آنچه گاهى معين شده است بهرملاحظه بوده و استعمال و متروك شده است. حالا خوب است بچاكر دستورالعمل مرحمت شود كه علامتى هم براى مريض خانهاى نظامى ايران در موقع اين كونفرانس معين و بامضاى دول برساند و آنچه بعقيده چاكرانه مى رسد اين است كه دولت عليه همان علامت شيروخرشيد نشسته و بى شمشير را كه روى كاغذهاى وزارت خارجه هر گاهى ديده مى شود روى پارچه سفيد بيرق مريضخانه قرار بدهد باين معنى شير و خورشيد را با آن شكل نشسته و بى شمشير برنگ سرخ روى پارچه سفيد چاپ و عوض صليب سرخ خارچه اعلان و در هر موقع استعمال فرمايد.مستدعى است جواب اين فقره را زودتر مرحمت فرمائيد و از آن قرار رفتار شود.و اگر رأى مبارك بر اين فقره علاقه بگيرد، لازم است در استعمال اين بيرق جديد در اردوهاى نظامى و غير نظامى از حالا و در هر موقع معمول باشد كه متروك نشود. و ما هم هميشه همان امتيازات و حقوقى را كه بصليب احمرى دهند براى اين بيرق ايران تحصيل نمائيم..زياده جسارت شد.«
!!!
علامت صليب سرخ 1320 قمرى:
]آرم شيروخورشيد[
سفارت اعليحضرت شاهنشاه ايران
در لاهه
شهر رمضان مبارك 1322
نمره 118
درباب كونفرانس مخصوص قرار مدار دول در موقع جنگ نسبت به كشتى ها ى صليب احمر تعليقه مطاعه و دستورالعمل وزارت جليله خارجه مطرح گرديد. سيزدهم همين ماه دسامبر كه يك هفته ديگر است كونفرانس مزبور موافق اعلان رسمى وزارت خارجه هولند تشكيل خواهد يافت و گويا قريب يك هفته طول خواهد كشيد مخصوصاً چاكر با مامورين ساير دول مشغول تحقيقات لازمه در اين باب است و انشاءالله موافق ميل اولياى دولت عليه اين خدمت را انجام رسانيد و خاطر مبارك را مستحفر خواهد نمود. جواب تكليف چاكر در باب كليتاً علامت مخصوص بمريضخانه هاى نظامى دولت عليه و مبنى بر داشتن علامتى را از طرف دولت در مقابل صليب احمر .
دولت عثمانى همان هلال را با رنگ سرخ روى پارچه سفيد عوض صليب سرخ فرنگى معين و اعلان كرده و حقوق صليب احمر را براى اين علامت تحصيل نموده است بكتابچه و صورت مجالس كونفرانس صلح رجوع نمود در مواقعى كه مأمورين عثمانى اين علامت را اعلان و حقوق آنرا خواهان شوند اسمى از علامت خصوص ايران نيست .بهر صورت ترتيبى بود. در عريضه 28 شهر شعبان نمره 99 عرض كرده و مستدعى جواب شده بود. گويا مقرون بقاعده باشد و لى تا حال جواب آن زيارت نشده است و حالا كه كونفرانس شروع مى شود اسباب معطلى خواهد گرديد. زياده جسارت است.
خلاصه
درباب انعقاد كونفرانسى راجه به گشتى هاى صليب احمر چنانچه سابقاً عرض شده خوب است دولت عليه هم علامت مخصوص در مقابل صليب احمر براى مريضخانه هاى نظامى احداث نمايد. چنانچه دولت عثمانى علامت هلالى را معين نموده است.
!!!
متن نامه سفير ايران در لاهه مبنى بر كسب تكليف از سفير ايران در پاريس درباره علامت شير و خرشيد سرخ در 1305 قمرى
]آرم شيروخورشيد[
سفارت دولت عليه ايران
در لاهه
6 محرم 1305
نمره 8
»در يازدهم صفر مطابق 26 مارس مجلسى در خصوص صليب احمر در لاهه منعقد خو.اهد شد . چناچه بموجب مراحله مرسومه جناب وزير امورخارجه هولند از بنده هم رسماً دعوت شده كپى فرانسه آن دعوت نامه و ترجمه فارسى آنرا تقديم نموده از حضور مبارك ميگذرد. وقت تنگ است تا اين عريضه از حضور مباركه جناب مستطاب اجل اشرف افخم بگذرد دستورالعملى رحمت فرمايند بايست جواب به بنده در آنموقع نخواهد رسيدو اينست كه خاطر مبارك حضرت مستطاب اجل را مسبوق مينمايد. در ارقاميكه از وزارت خارجه تاكنون در سفارت هولند ضبط است بالصراحه در يكى دو فقره اشعارى نشده اولاً معلوم نيست كه جناب ممتاز السلطنه اينكار را تا چه اندازه مجرى داشته و قبل كرده اند.
معافيت كشتى هاى مجرى از حقوق مرسومه بنا درو مذاكراتيكه در اينباب در مجلس شده تا ين محلس كه بنده حضوربهم خواهد رسانيد بچه قسم يا معناى معزى اليه رسيده و قبول كرده اند. ثانياً در باب نصب صليب احمر در مريضخانه هاى نظامى و غير نظامى فقط در نمره 118 - 28 رمضان بوزارت جليله خارجه دولت عليه ايران و نمره 99 - 28 شعبان در عريضه جات معزى اليه اشعارى شده است.
كه كشتى ها از حقوق بنا در قبل كرده است. معاف دارد يعنى كشتى هاى صليب احمر كه حامل مرضا خواهدبود. و فعلاً بايد در باب نصب صليب احمر هم عرض كرده ام. خوب است دولت عليه شيروخورشيد سرخ را در صفحه سفيد باشمشير يا بدون شمشير علامت مريضخانه هاى نظامى و غير نظامى قرار دهند چنانكه دولت عثمانى هلال را بهمين ترتيب قبل كرده است.
ديگر جواب دو دستور العمل معلوم نيست، اينكه عرض مى كند مستدعى است خاتمه را در پورت جناب ممتاز السلطنه با دوستورالعمل جديد به بنده تلگرافاً اطلاع داده شود كه كه در اينمجلس تكليف خود را بداند وقت تنگ است و در اينمجلس رسماً بايد بايد حضور بهم رسانيد بمجرد ورود عريضه فوراً تلگراف فرمايند و راپرت جناب ممتاز السلطنه تا امروز در ابنخصوص چيست و كار بكجا منتهى شده و تكليف بنده چه خواهد بود.«
الا مرالاجل الاشرف التعالى
مطاع
!!!
دستور ميرزا نصراله مشير الدوله به صمد خان ممتاز السلطنه مبنى بر داشتن نشان مخصوص شير و خورشيد به عوض بيرق صليب سرخ:
]آرم شيروخورشيد[
وزارت امور خارجه
اداره دائره
مورخه
نمره
فورى
ممتاز السطلنه بخط فرانسه تلگراف گردد.
» تلگراف شما درباب بيرق صليب هنگام جنگ رسيد همانطور كه ميدانيد هر چند صليب بيرق بعضى دول باشد علامت مذهبى است براى دولت عليه ممكن نيست كه اين علامت را قبول نمايد. دولت عليه در كنفرانس لاهه هم در اين باب اعتراض كرده است در جنگ عثمانى و روس در 1878 قرار شد كه مريضخانهاى عثمانى عوض صليب همان هلال ماه و ستاره را در روى بيرق نصب كنند .شما هم بايد خواستار شويد كه براى دولت عليه بيرق مخصوص قرار دهند و قرار مطلب را اينطور بايد داد كه دولت عليه صليب قرمز را در مريضخانه هاى ساير دول محتنرم ميشمارد در عوض صليب، در مريضخانهاى خود شير و خورشيد قرمز قرار خواهد داد.«
بعداز انقلاب اسلامى نه تنها اين بى توجهى پهلوى اول نسبت به ديپلماسى موفق در باب بيرق شيروخورشيد سرخ ايران ترميم نگرديد، بلكه نشان شير و خورشيد سرخ هم از ميان پرچم سازمان امداد رسانى ايران حذف شد و هلال احمر جانشين آن گرديد.
!!!
ـ رنج رايگان ـ دكتر حسين خطيبى ـ به كوشش مرتضى رسولى پور ـ 1382 چاپ اول ـ نشر نوگل
ـ مجله آينده، محيط طباطبلئى و سيد جعفر شهيدى، پائيز 1358ـ شماره 9- 7، سال پنجم صص 705 - 707
ـ فصلنامه گفتگو، شماره 43، مهر 1384، ص 84
ـ مركز اسناد وزارت امور خارجه ـ سال 1325 قمرى ـ ك 25 پ، اسفند 97 و 98 و 151 |
